Coaching bij burn-out

Een burn-out hebben, betekent letterlijk opgebrand zijn. Het is een staat van fysieke, psychische en emotionele uitputting. Deze wordt vaak gelinkt aan werkstress, maar een burn-out is generieker dan dat: het gaat om een te groot en te langdurig verschil tussen jouw capaciteiten en behoeften enerzijds en de aard en druk van verwachtingen anderzijds. Het resultaat is dat je na verloop van tijd tot niets meer in staat bent, waardoor zelfs de simpelste taken onoverkomelijk voelen en je steeds slechter over jezelf gaat denken.

Niet per se werkgerelateerd

Een burn-out openbaart zich doorgaans rondom werksituaties. Het werk neemt nu eenmaal een grote hoeveelheid van onze tijd in beslag. We zijn hierdoor geneigd ons werk centraal te stellen in ons dag- en weekritme. Als de druk te hoog wordt, ervaren we een burn-out daarom in eerste instantie als een verstoring van de balans tussen werk en privé. We noemen het dan een werkgerelateerde aandoening.
Maar de oorzaak kan net zo goed in privésituaties liggen. Ook emotioneel intensieve gebeurtenissen als een vechtscheiding of de zorg voor een ernstig zieke geliefde kunnen je immers zoveel energie kosten dat je opbrandt. Op je werk zul je dan gaan onderpresteren. Maar ook zonder werk kan dit effect optreden. Je merkt dan bijvoorbeeld dat je geen enkele energie meer hebt voor huishoudelijke taken.

Burn-out symptomen

Een burn-out zorgt voor uiteenlopende klachten die vaak tegelijkertijd opspelen:

  • lichamelijke uitputting
  • toenemende desinteresse
  • nergens meer aan toekomen
  • nergens meer zin in hebben
  • niet meer kunnen ontspannen
  • piekeren
  • ongecontroleerde huilbuien
  • vermijden van sociale contacten
  • problemen met slapen
  • problemen met geheugen en concentratie
  • gevoelens van falen
  • onverklaarbare frustratie, irritatie en boosheid
  • vage fysieke klachten als hoofdpijn, maagklachten en verkrampte spieren.

Sluipenderwijs

Klachten spelen doorgaans sluipenderwijs op en worden hierdoor niet altijd direct herkend. Het kan gaan om vermoeidheid die soms ’s ochtends al opspeelt, terwijl je toch goed geslapen hebt die nacht. Het kan zijn dat je je niet meer zo gemotiveerd voelt en geen zin hebt om naar je werk te gaan. Het kan zijn dat je ook in leuke dingen geen zin meer hebt, zoals afspraken met vrienden en uitstapjes met je gezin. Je omgeving is in deze fase een goede graadmeter, omdat de mensen met wie je samenleeft de veranderingen doorgaans eerder bemerken dan jij. Meer dan voorheen wordt je bijvoorbeeld geconfronteerd met je vergeetachtigheid en je slechte humeur.

De rol van je persoonlijkheid

Hoewel een burn-out doorgaans getriggerd wordt door een externe situatie, zijn jouw persoonlijke eigenschappen van grote invloed op het daadwerkelijke ontstaan ervan. Veel mensen met een burn-out zullen de volgende gedragskenmerken herkennen:

  • Je kunt je grenzen slecht bewaken of weet zelfs niet zo goed wat je grenzen zijn. Je kunt slecht nee zeggen.
  • Je vindt het lastig om verschil te maken tussen zaken met hoge prioriteit en zaken met lage prioriteit, waardoor het maken van keuzes en planningen een uitdaging voor je kan zijn; vaak voelt alles als belangrijk, waardoor je het idee hebt dat alles ook NU moet worden aangepakt of opgelost.
  • Je ervaart weinig plezier en zingeving. Je besteedt veel aandacht aan dingen die je niet leuk vindt, waar je niet goed in bent of waarvan je niet precies weet hoe of waarom je ze moet doen.
  • Je hebt hoge verwachtingen van jezelf (en daarmee vaak ook van anderen), al voelt het vaak alsof anderen juist teveel van jóu verwachten.
  • Het voelt voor jou niet veilig om jezelf te zijn, doordat jouw omgeving jou bijvoorbeeld niet respecteert en niet serieus neemt. De mensen om jou heen kunnen de neiging hebben je te overvragen, te onderwaarderen, te kleineren, te treiteren of zelfs te mishandelen. Je maakt je hierdoor klein.
  • Je kunt je gevoelens moeilijk uiten en vindt het lastig om voor jezelf op te komen.

Behandeling burn-out

Door het gevoel van uitputting, heb je bij een burn-out snel de neiging om je te verstoppen. Doorgaans doe je dit in huis, in bed of onder een dekentje op de bank. Dit houdt het probleem echter in stand. Sterker: het maakt het probleem zelfs erger. Het is van wezenlijk belang om in beweging te komen en naar een oplossing toe te gaan werken.

Drie sporen


Wat de aanleiding ook was en waar de klachten zich ook openbaren, de werkelijke oorzaak van een burn-out ligt altijd dieper. Een goede burn-outbehandeling volgt dan ook drie sporen: verbetering van fysieke conditie, verandering van gedrag en verandering van gedachten. Deze componenten hangen met elkaar samen en worden daarom bij voorkeur in samenhang aangepakt.

  1. Verbetering van fysieke conditie

    Doelstelling is om ontspanning in je systeem te brengen, waardoor je beter gaat slapen en het makkelijker voor je wordt om actief te bewegen. We werken hiervoor een aanpak uit met opdrachten en oefeningen. Je komt tot rust en krijgt weer energie voor bezigheden als wandelen, fietsen, zwemmen of yoga, waardoor je je weer fit gaat voelen.

  2. Verandering van gedrag

    Anders met dingen omgaan, vergt bepaalde vaardigheden. We verkennen hoe jouw gedrag bijdraagt aan jouw gevoeligheid voor een burn-out en we richtingen ons op het implementeren van nieuw gedrag, waarmee je jouw energie en jouw grenzen beter kunt bewaken.

  3. Verandering van gedachten

    Ons gedrag komt voort uit onze interne overtuigingen. De manier waarop we over onszelf denken, bepaalt voor een belangrijk deel ons handelen in de buitenwereld. Door deze overtuigingen helder te krijgen, dus door je bewust te worden van hoe jij over jezelf en jouw gedrag denkt, leg je de basis voor een positiever zelfbeeld. Dit betekent dat een beter evenwicht ontstaat tussen jouw behoeftes en jouw inspanningen, waardoor het makkelijker voor je wordt om keuzes te maken en grenzen te stellen.

Kom in actie

Heb je een burn-out, of denk je dat je op het randje zit, kom dan snel in actie. Hoe eerder je aan de slag gaat met jezelf, hoe sneller je herstelt en weer kunt functioneren zoals jij dat wilt.